John Skan

តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នក​ប្រជាធិបតី យើង​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ និង គោរព​គោលការណ៍​ប្រជាធិបតី ។ យើង​ទាំងអស់​គ្នា​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ថា មនុស្ស​ខុសៗ​គ្នា តែង​តែ​មាន​គំនិត​ខុសៗ​ពី បើ​និយាយ​ឲ្យ​ល្អិតល្អន់​ទៅ សូម្បី​តែ​ខ្លួន​យើង​ម្នាក់ឯង​ក៏​គំនិត​ផ្លាស់ប្ដូរ​ពី​វិនាទី​នេះ ទៅ វិនាទី​នោះ​មិន​ឈប់ឈរ​ឡើយ (សូម​មិន​និយាយ​ដល់​អារ្យជន​ដែល​គ្រប់គ្រង​ចិត្ត​បាន​ល្អ) ដូច្នោះ​ហើយ យើង​ត្រូវ​រៀន​ទទួល​យក​ការ​ពិត​ថា ក្នុង​សង្គម​មនុស្ស​យើង ជន​ខុស​គ្នា ក្រុម​ខុស​គ្នា តែងតែ​មាន​ទស្សនៈ​ខុសគ្នា គោលដៅ​ខុសគ្នា និង វិធីសាស្ត្រ​ប្រតិបត្តិ​ខុសៗ ។ 

នោះ​គឺ​និយាយ​ឲ្យ​ទូលាយ យើង​បង្រួម​មក​រឿង​ខ្មែរ​ក្រោម​វិញ​ម្ដង ។

សព្វថ្ងៃ​នេះ ខ្មែរក្រោម​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​បាន​បង្កើត​ជា​ក្រុម ជា​ពួក​ច្រើន​ណាស់ ដែល​ពុំ​ងាយ​រ៉ាយរ៉ាប់​បាន​អស់​នោះ​ទេ ហើយ​នេះ​ជា​ការ​ពិត ។

ចំពោះ​ស្ថានភាព​ជាក់ស្ដែង​នេះ មាន​បងប្អូន​ខ្មែរ​យើង​ជា​ច្រើន​បាន​ឱប​ក្បាល យំ​ស្រែក​ថា «បែកបាក់​ហើយ» ចង់​ឲ្យ​រួបរួម ឯកភាព​ទៅ​ជា​មួយ ។ ហើយ​ក៏​មាន​ជន​មួយ​ចំនួន​បាន​គិត​ថា ក្រុម​នេះ ក្រុម​នោះ មិន​មែន​ជា​ក្រុម​របស់​អញ ក៏​កើត​ក្ដី​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត ចង់​ឲ្យ «ខ្មែរក្រោម​ទាំងពួង​ជ្រក​ក្រោម​ម្លប់​តែ​មួយ» ហើយ​ពួក​គេ​បាន​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នក​បង្រួបបង្រួម​ឲ្យ​ខ្មែរក្រោម​ទាំងឡាយ​ចុះចូល​ជា​មួយ​នឹង​ក្រុម​គេ ។ ជា​លទ្ធផល ប្រសិនបើ​ក្រុម​ណា ពួក​ណា ឬ ជន​ណា​មិន​ព្រម​ក្រោម​ស្លាក​របស់​គេ គេ​នឹង​បិទ​ស្លាក​ឲ្យ​ថា «ជន​ប្រឆាំង» ឬ «ជន​ក្បត់» ។

ឥឡូវ​កនយើង​និយាយ​មក​វិញ​ម្ដង​ទៀត រឿង​ពហុ​ទស្សនៈ ។

ក្នុង​ព្រៃ​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ឈើ​ណាស់ ហើយ​ក្នុង​ប្រភេទ​នីមួយៗ មាន​ដើម​ឈឺ​ច្រើន​ណាស់​ដែល ដើម​នីមួយៗ​កោង ត្រង់ ខ្ពស់ ទាប ស្រស់ ចាស់ ខ្ចី ខុសៗ​គ្នា ។ នោះ​ហើយ​គេ​ហៅ​ថា​ព្រៃ ។ ក៨​ដូច្នោះ​ដែរ គំនិត​ «ក» គំនិត «ខ» «គំនិត​ក១» «គំនិត កF២៤» ។ល។ គំនិត​ច្រើន​ណាស់ ខុសៗ ប្លែកៗ ។ល។ នេះ​ហើយ​ គេ​ហៅ​ថា «សង្គម​មនុស្ស»

ខ្មែរក្រោម​យើង ច្រើន​ក្រុម​ណាស់ មាន​ក្រុម​មិន​ខ្វល់​រឿង​ទឹកដី​ទេ តែ​ខិតខំ​ការពារ បម្រើ​ប្រជាជន​ខ្មែរក្រោម​ឲ្យ​មាន​ការ​រស់​នៅ​ត្រឹមត្រូវ មាន​ក្រុម​ស្វិតស្វាញ​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ឲ្យ​ខ្មែរក្រោម មាន​ក្រុម​នាំ​ខ្មែរ​ក្រោម​ទៅ​រក​សិទ្ធិ «សម្រេច​វាសនា​ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង» មាន​ក្រុម​ចង់​ពឹង​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ប្ដឹង​យួន​ទាមទារ​ទឹកដី​មក​វិញ មាន​ក្រុម​ចង់​វាយ​យួន​យក​ទឹក​ដី​មក​វិញ មាន​ក្រុម​ចង់​ប្ដឹង​យួន មាន​ក្រុម​ចង់​រស់​នៅ​ជា​មួយ​នឹង​យួន មាន​ក្រុម​សហការ​នឹង​យួន មាន​ក្រុម​ការពារ​យួន មាន​ក្រុម​បម្រើ​យួន មាន​ក្រុម​គ្មាន​ធ្វើ​បាន​អ្វី​ទាំងអស់​តែ​ស្រែក​ឡូឡា​ដើម្បី​មុខ​មាត់ មាន​ក្រុម​មិន​ធ្វើ​អ្វី​តែ​ស្រែក​ឡូឡា​ដើម្បី​បាន​លុយ​ចាយ ។ល។ ច្រើន​ណាស់ ច្រើន​ណាស់ រាប់​មិន​អស់​ទេ !

ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​បង្រួបបង្រួម ឲ្យ​មាន​ឯកភាពជាតិ ?

បង្រួប​ម្ដេច​កើត ប្រសិនបើ​ធាតុ​នៃ​សង្គម​នេះ​គឺ​បែក​ជា​ស្រេច​ហើយ​នោះ ! ដូច្នោះ​ហើយ​មិន​ចាំ​បាច់​ចង់​បាន​ក្រុម​ណា​រលាយ ឬ ចូល​មក​ជា​មួយ​នឹង​យើង​ទេ ។ ទុក​ឲ្យ​អ្វីៗ​កើត​ឡើង​តាម​ធម្មជាតិ​ចុះ !

តែ​ក៏​ជា​ច្បាប់​នៃ​ធម្មជាតិ​ដែរ គឺ រវាង​ពួក​​ដែល​មាន​មនសិការ​ជាតិ ចង់​បម្រើ​ជាតិ​ពិត​ប្រាកដ ប្រកប​ដោយ​ចំណេះដឹង សុឆន្ទៈ និង សីលធម៌ មិន​អាច​ណា​មាន​ជម្លោះ​ណា​ឡើយ មិន​អាច​មាន​ទំនាស់​ណា​មួយ​ឡើយ ។

គ្មាន​ច្បាប់​ណា​មាន​យុត្តិធម៌​ជាង​ច្បាប់​ធម្មជាតិ​ទេ អ្វីៗ​នៅ​លើ​លោក​នេះ ឲ្យ​តែ​ស្រប​នឹង​ធម៌ គឺ​បាន​គង់វង្ស និង រីកចម្រើន​ដោយ​ឯកឯង ហើយ​អ្វីៗ​ខុស​នឹង​ធម្មជាតិ​នឹង​ត្រូវ​រលាយ​សាបសូន្យ​ដោយ​ឯកឯង ។

នរណា​ក៏​មាន​សិទ្ធិ​ដូចៗ​គ្នា តែ​សូម​ឲ្យ​ចេះ​ស្មោះត្រង់​នឹង​ជាតិ និង ស្មោះត្រង់​នឹង​ខ្លួន​ឯង អ្វី​យើង​ធ្វើ​បាន និយាយ​ចុះ ធ្វើ​យើង​ពុំ​ទាន់​ធ្វើ​បាន ឬ ពុំ​អាច​ធ្វើ​បាន កុំ​បំប៉ោង ។ ការ​បំប៉ោង​របស់​ពួក​អ្នក​ឯង​អាច​បង្ក​ភាព​អន្តរាយ​ដល់​ជាតិ ប៉ះពាល់​ដល់​អាយុ​ជីវិត​កូនចៅ​ខ្មែរក្រោម​ដែល​ស្លូត​ត្រង់ ល្ងង់ ពុំ​សូវ​ដឹង​អី ។

សូម​ឲ្យ​ស្មោះត្រង់​មែនទែន ។ ប្រសិនបើ​ធ្វើ​មិន​បាន​ទេ សូម​ជៀស​ឲ្យ​អ្នក​ផ្សេង​ធ្វើ ឬ ធ្វើការងារ​ផ្សេង​ចុះ ការងារ​ច្រើន​ណាស់ សូម​កុំ​បង្អាក់​ដំណើរការ​របស់​ជាតិ​ខ្មែរ ។ បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ ច្បាប់​ធម្មជាតិ​មិន​លើកលែង​ឲ្យ​ទេ បើ​មិន​ជឿ សាក​មើល៍ !

ក្រុង​ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី​សូន្យ​ប្រាំបួន​នៃ​ខែ​កុម្ភៈ​របស់​ឆ្នាំ​ពីរ​ពាន់​ដប់​ប្រាំពីរ

តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នក​ប្រជាធិបតី យើង​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ និង គោរព​គោលការណ៍​ប្រជាធិបតី ។ យើង​ទាំងអស់​គ្នា​ដឹង​ច្បាស់​ហើយ​ថា មនុស្ស​ខុសៗ​គ្ន...

Ngày 13 tháng 9 năm 2007, Đại hội đồng của Tổ chức Liên Hiệp Quốc đã thông qua Tuyên ngôn Liên Hiệp Quốc về quyền người bản địa và người thiểu số, trong đó quy định và phân biệt rõ định nghĩa «người bản địa» và «dân tộc thiểu số» cũng như tuyên bố về quyền lợi chính đáng của các nhóm người này. Việt Nam với vai trò là một quốc gia thành viên của Liên Hiệp Quốc đã ký thừa nhận bản Tuyên ngôn này. Từ ngày ký đến nay, chính phủ Việt Nam chưa thực thi bất kỳ một điều khoản nào trong bản Tuyên ngôn ấy với lý do «Việt Nam không có người bản địa.» 

Trong các Hội nghị, diễn đàn quốc tế, các tổ chức đại diện cho người bản địa, đơn cử như Hội đồng các dân tộc bản địa của Việt Nam ngày nay (Council of Indigoes People of Today’s Vietnam) đã nhiều lần yêu cầu chính phủ Việt Nam công nhận quyền là người bản địa của các dân tộc Khmer Krom, Cham, các sắc tộc thuộc nhóm Montagnards, … tuy nhiên phía Hà Nội luôn viện dẫn các lý do như: «định nghĩa người bản địa ở Việt Nam khác với định nghĩa của Liên Hiệp Quốc» , «trong tiếng Việt không có từ để gọi người bản địa», … để phủ nhận vấn đề tồn tại người bản địa ở trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay.

Tại sao Việt Nam dùng mọi luận điệu và phương pháp nhằm phủ nhận sự tồn tại người bản địa, và gắng ghép, đánh đồng người bản địa (người bản xứ) ở nước này là «người dân tộc thiểu số» ?

Thời gian vừa qua, trong các văn kiện, hồ sơ về đường lối, chánh sách của đảng cộng sản Việt Nam và của nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam luôn đề cập đến vấn đề «các thế lực thù địch âm mưu thành lập quốc gia, chia cắt đất nước Việt Nam.» Phải chăng đảng Cộng sản và nhà nước Việt Nam lo ngại rằng sau khi chính phủ thừa nhận người bản địa, các dân tộc bản địa sẽ đứng lên đòi độc lập, tự thành lập các quốc gia tự trị tách ra khỏi Việt Nam như: Công quốc Monaco ở Châu Âu, Timo Lest ở Đông Nam Á, Nam Sudan ở Châu Phi?

Chúng ta thừa nhận rằng theo tinh thần Tuyên ngôn Liên Hiệp Quốc về Quyền người bản địa thì người bản địa sẽ nhận được rất nhiều quyền lợi về kinh tế, văn hóa, giáo dục, chính trị và xã hội. Tuy nhiên các đặc quyền mà người bản địa có được là hoàn toàn hợp lý nếu xét về mặt xã hội, lịch sử và nhân đạo.

Trên trên toàn thế giới, và ở Việt Nam cũng thế, tổ tiên của những người bản địa có công khai phá đất tai, kiến tạo các giá trị để con người có thể sống và phát triển được, xét về tình, về lý thì những người bản địa phải được tôn trọng và phát huy các quyền mang tính kế thừa của các dân tộc bản địa xuất phát từ những thiết chế chính trị, kinh tế và xã hội của họ, và từ những truyền thống văn hóa, tinh thần, lịch sử và triết lý của họ, đặc biệt là từ các quyền của họ đối với đất đai, lãnh thổ và tài nguyên,. Trong tiến trình lịch sử, các dân tộc bản địa đã chịu sự bất công, những đà áp và giết hại, trong đó đặc biệt là quá trình thuộc địa hóa và chiếm hữu đất đai, lãnh thổ và tài nguyên của họ, các quyền này được thiết lập nhằm ngăn chăn không để lịch sử tái diễn.

Tuy vậy các các của người bản địa, các quyền đã được Tổ chức Liên Hiệp Quốc nghiên cứu kỹ lưỡng và có khoa học, không hề  đe dọa đến Thống nhứt và Toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam cũng như vai trò lãnh đạo của đảng Cộng sản Việt Nam hay bất kỳ một chánh đảng nào lãnh đạo đất nước Việt Nam.

Cụ thể trong bản Tuyên ngôn và trên thực tế áp dụng ở các quốc gia đã thừa nhận và thực thi quyền người bản địa thì các quyền của người bản địa chỉ thực hiện được khi mà Nhà nước đóng vai trò là người điều khiển và hoạch định chính sách. Như vậy việc thực hiện các điều khoản của bản Tuyên ngôn này không hề làm suy yếu quyền quản lý, lãnh đạo của nhà nước đối với các cộng đồng dân tộc bản địa ở Việt Nam.

Hơn nữa tại khoản 1 điều 46 của Tuyên ngôn Liên Hiệp Quốc về Quyền người bản địa khẳng định rằng: « Không một điểm nào trong Tuyên ngôn này được giải thích để hàm ý cho bất kỳ nhà nước, dân tộc, nhóm người hay người nào có quyền tham gia vào bất kỳ hoạt động nào hoặc thực hiện bất kỳ hành vi nào trái với Hiến chương Liên Hợp Quốc hoặc được giải thích để ủy quyền hay khuyến khích bất kỳ hành vi nào làm chia cắt hay suy yếu toàn bộ hay một phần sự thống nhất về lãnh thổ hay đoàn kết về chính trị của các nhà nước độc lập và có chủ quyền.»

Điều này một lần nữa khẳng định rằng việc thừa nhận người bản địa ở Việt Nam và thực thi các điều khoản tôn trọng quyền người bản địa không hề ảnh hưởng đến toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.  

Nếu Việt Nam lo ngại rằng việc thừa nhận vị thế của các dân tộc bản địa ở Việt Nam ảnh hưởng đến toàn vẹn lãnh thổ quốc gia là một việc hết sức dư thừa bởi xu thế chung của nhân loại hòa nhập. Ngày nay các quốc gia và dân tộc đang hướng đến mục tiêu thống nhất toàn cầu để phát triển kinh tế, văn hóa, đưa nhân loại lên tầm cao mới. Như vậy, mọi ý tưởng chia cắt quốc gia để thành lập quốc gia mới là ý tưởng bị nhân loại lên án.

Nếu có bất kỳ một dân tộc bản địa nào ở Việt Nam mang vấn đề thành lập quốc gia mới đệ trình lên Liên Hiệp Quốc thì lập tức yêu cầu đó bị bác bỏ và tổ chức của người bản địa đặt ra vấn đề đó chắn chắn sẽ bị chú ý là các phần tử thiếu tiện bộ. Bởi xét về lịch sử, các quốc gia hiện là cường quốc và là trụ cột của Liên Hiệp Quốc gồm Huê Kỳ, Nga, Trung Quốc, Đức, Pháp, … đều là các quốc gia cấu thành từ các tiểu quốc trong quá khứ. Nếu Liên Hiệp Quốc đồng ý cho bất kỳ một dân tộc nào ở Việt Nam thành lập quốc gia riêng của mình thì chắc chắn toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia cường quốc này sẽ bị đe dọa, và tất nhiên không quốc gia nào trên thế giới ủng hộ yêu cầu nay.

Như vậy thì Việt Nam công nhận vấn đề người bản địa sẽ không cần phải quan ngại về vấn đề các dân tộc bản địa có thể giành độc lập, hay toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam bị xâm hại. Không những thế, việc thừa nhận và thực hiện các vấn đề người bản địa ở Việt Nam sẽ góp phần phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Bởi một xã hội phát triển khi các cá thể của xã hội phát triển, cũng như vậy Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia giàu mạnh khi mà các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa, giáo dục và xã hội. Việc thừa nhận và ban hành – áp dụng các chánh sách thực thi các vấn đề người bản địa ở Việt Nam góp phần tạo điều kiện và là biện pháp duy nhất làm cho các dân tộc bản địa ở Việt Nam phát triển toàn điện nhất.

Tuy vậy, nếu Việt Nam vẫn áp dụng các chánh sách và duy trì các động thái phủ nhận vấn dề người bản địa ở Việt Nam thì Việt Nam phải chịu nhiều tổn thất nặng nề đơn cử như:

Việt Nam phải chịu uy tín trên trường quốc tế. Thực tế, trong hơn 10 năm gần đây, trên các diễn đàn quốc tế về lĩnh vực nhân quyền và người bản địa, các tổ chức của người bản địa sống trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay luôn mang vấn đề người của họ trình bày. Trên các diễn đàn này, úy tin của Việt nam bị giảm sút nghiêm trọng. Đặc biệt, trong mấy năm gần đây, lãnh đạo nhiều nước và đại diện quốc gia tiến bộ trên thế giới công khai nhận xét rằng «Việt Nam là một quốc gia thiếu thiện chí hợp tác, và là quốc gia ký các điều khoản quốc tế để chứng tỏ mình là quốc gia tích cực chứ không hề có thiện chí thực thi.» Như vậy, uy tín và giá trị của Việt Nam trên trường quốc tế bị suy giảm năng nề. Sự suy giảm uy tín này không phải do các tổ chức của người bản địa gây ra cho Việt Nam mà chính do Việt Nam tự phá hoại hình ảnh của mình trên trường quốc tế, bởi, trong xu thế toàn cần hóa như hiện nay, không có hành động nào của Việt Nam có thể che dấu được dư luận thế giới.

Phủ nhận vấn đề người bản địa ở Việt Nam làm tăng nguy cơ bất ổn chánh trị - xã hội ở Việt Nam. Chúng ta phải thừa nhận rằng những gì mà người bản địa nhận được chưa đáp ứng được yêu cần thực tế. Có thể chính quyền Việt Nam thiếu cập nhật hoặc lầm tưởng rằng cộng đồng các dân tộc bản địa còn chậm tiến, ít hiểu biết, có nhu cầu về quyền lợi chính đáng còn hạn chế.

Tuy nhiên, thế giới luôn vận động và xã hội, tri thức các dân tộc bản địa luôn phát triển. Nhu cầu về việc sử dụng tối đa quyền lợi chánh đáng của họ là có và tất yêu các cá nhân này phải phấn đấu, và thậm chí là đấu tranh để được hưởng các quyền lợi hợp pháp đó.

Không những thế, các cấp lãnh lạo, những người soạn thảo chánh sách của Việt Nam cũng nhận thấy rằng, hiện nay rất nhiều tổ chức có liên quan đến người bản địa ở Việt Nam đang có xu hướng sử dụng bạo lực để giải quyết các vấn đề phát sinh do chính sách đối vớ người bản địa không đúng đắn của chính quyền Việt Nam. Những chính sách sai lầm của chính quyền Hà Nội hiện có nếu không sửa đổi hoặc tạo thêm nhiều sai lầm mới là những tác nhân châm ngòi cho bất ổn xã hội, thậm chí là các bất ổn bạo lực liên quan đến người bản địa ở Việt Nam.

Như vậy, cách giải quyết duy nhất các vấn đề đang phát sinh và để ngăn chặn cá bất ổn chính trị - xã hội liên quan đến người bản địa ở Việt nam cũng như để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị ở Việt Nam, chính quyền và những người hoạch định chính sách của Việt Nam phải nghiêm túc nhìn nhận vấn đề người bản địa. Với thiện chí hợp tác, cùng tiến bộ, chính quyền Việt Nam phải thừa nhận sự tồn tại của người bản địa tại Việt Nam, song song với đó tiến hành đàm phán với các tổ chức đại diện người bản địa hiện đang sống ở Việt Nam dưới sự tư vấn giám sát của các cơ chế về quyền người bản địa của Liên Hiệp Quốc nghiên cứu ban hành các chính sách dành cho người bản địa theo đúng tin thần của Tuyên ngôn Liên Hiệp Quốc về Quyền người bản địa.

Ngày 13 tháng 9 năm 20 07 , Đại hội đồng của Tổ chức Liên Hiệp Quốc đã thông qua Tuyên ngôn Liên Hiệp Quốc về quyền người bản địa và ngư...

Năm 1937, Đốc phủ sứ Sóc Trăng (tỉnh trưởng dưới thời Pháp bảo hộ) Oknha Lam Em một người Khmer Kampuchea Krom đã đệ đơn lên chính phủ Indochine (tên của vùng đất Kampuchea Krom dưới thời Liên bang Đông Dương) thành lập «Hội vì Sự tiến bộ tinh thần, trí tuệ và thể chất của người Khmer tại Cochichine» (Association pour L'amélioration morale, intellectuelle et physique des Cambodgiens de Cochinchine). Đây là một tổ chức dân sự đầu tiên của người Khmer, và là tiền thân của Hội Ái hữu Khmer Kampuchea Krom. 

Năm 1942 dưới sự hỗ trợ của Sâmdech Préah Bath Noromdom Sihanouk, khi đó Ngài còn là Hoàng tử và đang du học tại trường Trung học Lycée Chasseloup Laubat tại thành phố Prey Nokor (khi ấy được họi là Saïgon), trụ sở đầu tiên của Hội được xây dựng, khánh thành và đi vào hoạt động.

Hội vì Sự tiến bộ tinh thần, trí tuệ và thể chất của người Khmer tại Cochichine là tổ chức hoạt động trên lịch vực văn hóa, thể thao, giáo dục, tôn giáo và xã hội của người Khmer Kampuchea Krom và là cầu nối giữa người Khmer ở Kampuchea Krom với các cơ quan hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, thể thao, giáo dục, tôn giáo và xã hội của vương quốc Kampuchea.

Ngày 4 tháng 6 năm 1949, Quốc hội Cộng hòa Pháp ban hành luật 49/733 sát nhập lãnh thổ Cochinchine vào Annam, tình hình chính trị xã hội của người Khmer tại Kampuchea Krom gặp hết sức khó khan. Chính phủ Đế quốc Việt Nam của Bảo Đại không tạo đủ điều kiện về tự do và quan hệ với Vương quốc Kampuchea nên Hội vì Sự tiến bộ tinh thần, trí tuệ và thể chất của người Khmer tại Cochichine dời trụ sở về đại lộ Kampuchea Krom, Thủ đô Phnom Penh. Tại đây, hội được Sâmdech Préah Bath Norodom Sihanouk, Quốc vương Vương quốc Kampuchea gọi là «Hội Ái hữu Khmer Kampuchea Krom». Ngài được người Khmer Kampuchea Krom thánh giá ngự là Chủ tịch danh dự của hội.

Trong thời gian từ năm 1949 đến năm 1970 và từ năm 1970 đến năm 1975, Hội Ái hữu Khmer Kampuchea Krom luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của Hoàng gia, chính phủ Vương quốc Kampuchea và chính phủ Cộng hòa Khmer (của Tướng Lon Nol). Trong thời gian này, Hội đồng vai trò hết sức quan trọng trong việc bảo trợ người Khmer Kampuchea Krom tại Vương quốc Kampuchea.

Ngài Oknha Lam Em tiếp tục sự nghiệp phục vụ giáo dục bằng việc thành lập trường học miễn phí và hỗ trợ mọi điều kiện sinh hoạt cho trẻ em Khmer có gốc Kampuchea Krom.

Dưới thời Cộng hòa Khmer, Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom thực hiện nhiệm vụ bảo hộ đối với công dân, quân nhân, công chức của chính quyền là người Khmer gốc Kampuchea Krom.

Từ năm 1975 đến năm 1979 và từ năm 1979 đến năm 1992, dưới chế độ Kampuchea Dân chủ, Cộng hòa Nhân dân Kampuchea và Quốc gia Kampuchea, cũng như các tổ chức, hội đoàn phi chính phủ khác, Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom phải giải tán. 

Đến năm 1992, sau khi chế độ đa nguyên, đa đảng được tái thiết lập tại Kampuchea được lập lại, dưới sự cố gắng của Sâmdech Pâvâraseddhadhipati Son San, Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom được tái thành lập và được sự đồng ý của Samdech Norodom Sihanouk, khi đó Ngài là Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Tối cao Kampuchea (SNC). Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom có trụ sở tại đại lộ Kampuchea Krom như trước đó. 

Năm 2002 đến nay, Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom có trụ sở chính tại chùa Sammaky Reangsey, phum Trea 2, sangkat Stoeung Meanchey, khan Meanchey, Thủ đô Phnom Penh.

Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom được Ngài Oknha Lam Em và cộng sự thành lập hồi năm 1937 tự hào là tổ chức dân sự đầu tiên và tồn tại lâu nhất của người Khmer Kampuchea Krom. Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom được thành lập nhằm phục vụ người Khmer Kampuchea Krom và là cầu nối giữa người Khmer Kampuchea và người Khmer gốc Kampuchea Krom. Ngày nay, các cấp lãnh đạo của Hội Ái Hữu Khmer Kampuchea Krom kế thừa truyền thống, tiếp tục sự nghiệp của Ngài Oknha Lam Em phục vụ đồng bào Khmer gốc Kampuchea Krom và thắt chặt tình anh em, hữu nghị, đoàn kết giữa người Khmer gốc Kampuchea Krom và người Khmer trên toàn thế giới, đặc biệt là đồng bào Khmer tại Vương quốc Kampuchea.

Năm 1937, Đốc phủ sứ Sóc Trăng (tỉnh trưởng dưới thời Pháp bảo hộ) Oknha Lam Em một người Khmer Kampuchea Krom đã đệ đơn lên chính phủ Ind...

9 năm trước đây, hằng trăm Tu sĩ Khmer ở Khleang tập trung đòi chính quyền địa phương này giải thích về lệnh cấm Tu sĩ khất thực, 5 trong số các tu sĩ này đã bị bỏ tù, nhiều tu sĩ khác bị điều tra, theo dõi, uy hiếp, chính quyền Việt Nam «đổ thừa» việc tập trung này là do «xúi dục»

Ngày 8 tháng 02 năm 2007 hơn 200 Tăng sinh người Khmer Kampuchea Krom tập trung trước trụ sở sở công an tỉnh Khleang (còn gọi là tỉnh Sóc Trăng) mà theo chính quyền Việt Nam thì đó là cuộc tập trung của một cá nhân với mục đích là quấy rối, riêng những người tham gia thì cho rằng đó là một cuộc biểu tình nhằm yêu cầu chính quyền tôn trọng quyền hợp pháp của họ.

Tính đến nay, đã chín năm từ ngày sự kiện trên xảy ra. Đã có 4 Tăng sinh Khmer Kampuchea Krom bị bắt giam và hằng trăm Tăng sinh bị chính quyền ở các địa phương điều tra, theo dõi, hâm dọa, cấm đoán, … và dường như người Khmer Kampuchea Krom cũng không còn tổ chức một cuộc tập trung đồng người nào nữa.  Tuy vậy trên thực tế, liệu vấn đề này đã được giải quyết triệt để và thỏa đáng?

Một trình tự bất di bất dịch để giải quyết vấn đề xã hội là: Thực trạng – Nguyên nhân – Giải pháp.

Khi một hiện tượng xã hội phát sinh, người ta phải gấp rút tìm hiểu nguyên nhân phát sinh thực trạng đó. Một khi tìm hiểu đúng nguyên nhân, người ta sẽ tìm ra biên pháp để xử lý vấn đề. Cũng như thầy thuốc, một thầy thuốc giỏi sẽ căn cứ và các triệu chứng, cộng với các kiến thức của mình để chẩn đoán bệnh và cho ra toa thuốc. Chẩn đoán đúng bệnh, cho đúng thuốc, bệnh sẽ khỏi. Ngược lại, đoán sai bệnh, cho nhầm thuốc, lẽ hiển nhiên bệnh không thuyên giảm mà ngược lại còn có thể nguy hại đến tính mệnh. Vấn đề xã hội cũng vậy, việc xác định không đúng nguyên nhân sẽ dẫn đến những hệ lụy khó lường.

Trở lại sự kiện ngày 8 tháng 02 năm 2007.

Hồi ngày 10 tháng 5 năm 2007, năm cựu Tăng sinh là Danh Tôn, Kim Mượn, Lý Xương, Thạch Khương, và Lý Hoàng bị tòa án tỉnh tuyên án từ 2 đến 4 năm tù với tội danh «gây rối trật tự an ninh công cộng» do «bị kẻ xấu bị kích động lôi kéo gây rối». Theo kết luận của giới chức Việt Nam thì những người này bị «thế lực thù địch» bên ngoài «kích động», «lôi kéo», «mua chuộc» để gây bất ổn an xã hội nhằm chống phá nhà nước. Với kết luận đó «các phần tử xấu» này đã bị xử lý thích đáng theo pháp luật.

Cơ quan truyền thông của Việt Nam loan tin về cuộc tập trung nhưng nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vụ tập trung này lại không được nhắc đến.

Chúng tôi đã liên hệ với các nhân chứng từng là Tăng sinh học tại trường Trung cấp Pāḷi tham dự buổi tập trung đó và được biết nguyên nhân dẫn đến việc tập trung trước sở công an tỉnh như sau.

Đầu tháng 2 năm 2007, chính quyền của người Việt tại tỉnh Khleang yêu cầu Tăng sinh đang tu học tại trường Trung cấp Pāḷi không được đi khất thực (đi ra ngoài được xin thức ăn từ Phật tử) để chính quyền địa phương này chỉnh trang đô thị chào đón năm mới. Tăng sinh không chấp nhận với quyết định vô lý của chính quyền và vẫn tiếp tục khất thực như thường lệ. Đến ngày 8 tháng 2 năm 2007, công an tỉnh cho vao vậy chùa Khleang không cho Tăng sinh ra khỏi chùa, cũng trong ngày đó trong chùa có một vị Tăng sinh bị bệnh, cần phải ra khỏi chùa chữa trị, tuy nhiên lực lượng công an không cho phép sư đó ra khỏi chùa. Quá bức xúc với cách hành xử vô lý của giới chức, hơn 200 Tăng sinh đã cùng nhau đi đến trụ sở công an tỉnh để hỏi rõ nguyên nhân quyết định của chính quyền và yêu cầu phải có giải quyết tốt nhất.

Kết quả câu trả lời của giới chức Việt Nam là 5 Tăng sinh bị bắt giam, hằng trăm Tăng sinh khác bị điều tra, khóa học năm 2007 của trường bị đình chỉ và hằng trăm Tăng sinh buộc phải thôi học để trở về chùa cũ của mình.

Thực tế mà nói thì có chủ ý hay tự phát thì việc tụ tập trên chỉ tiến hành được khi có một «cái cớ» nào đó. Không cần phải chứng minh hay phân tích, nguyên nhân chính dẫn đến việc tụ tập trên chính là việc công an bao vậy chùa không cho Tăng sinh đi khất thực. Thật vậy, nếu có việc «thế lực thù địch» nào đó «kích động», «xúi dục» đi chăng nữa thì các Tăng sinh kia không thể vô duyên vô cớ mà tập trung đồng người được.  

Việc cấm không cho Tăng sinh khất thực để chính quyền chỉnh trang đô thị chào đón năm mới có hợp lý và hợp pháp hay không?

Nếu xét về lý thì việc người Việt (người Kinh) chào đón năm mới là vấn đề của người Việt, điều đó không liên quan đến người Khmer. Việc chính quyền chỉnh trang đô thị là việc của chính quyền. Riêng việc Tăng chúng nói chung và Tăng sinh đi khất thực là một giá trị văn hóa dân tộc Khmer. Không những thể, đó là bổn phận của một người tu hành theo giáo phái Phật giáo Theravāda. Và cũng thẳng thắng mà nói, việc khất thực còn là phương tiện duy nhất nuôi sống người tu sĩ Phật giáo Theravāda, bởi người tu sĩ Phật giáo Theravāda không sở hữu gì và phải xin cơm từ Phật tử để sống. Riêng đối với Phật tử Khmer, việc cúng dường Tăng chúng chính là một dịp để xây dựng phước báo cho mình, một loại thức ăn tinh thần cần phải có đối với người Khmer.

Như vậy, việc chính quyền cấm Tăng sinh đi khất thực là một chính xác xâm hại đến văn hóa dân tộc Khmer, không những thế nó còn xâm hại trực tiếp đến cuộc sống, thậm chí là sự sống còn của các tu sĩ.

Hơn nữa, việc nhà sư khất thực chỉ đơn thuần là việc đi bộ trên một con đường nào đó và dừng lại trước một ngôi nhà khoảng một phút và tiếp tục đi, và dừng lại ở một nhà khác. Việc chính quyền chỉnh trang đô thì thì có liên quan gì đến việc mấy mươi nhà sư đi chậm rãi trên đường rồi dừng lại vài phút rồi đi tiếp?

Như vậy, rõ ràng là việc cấm đoán này hoàn toàn vô lý.

Nếu xét về luật và nếu thừa nhận vùng lãnh thổ Kampuchea Krom là miền nam Việt Nam (hay Nam Bộ) là một phần lãnh thổ của Việt Nam thì người Khmer Kampuchea Krom cũng là một cộng đồng người là công dân của nước Việt Nam. Luật pháp Việt Nam (chỉ cần xét luật pháp của chính quyền cộng sản Việt Nam – sau năm 1975) thì mọi công dân, mọi dân tộc đều có quyền bình đẳng.

Nếu là bình đẳng thì việc gì phải buộc một dân tộc khác từ bỏ hoạt động văn hóa tín ngưỡng của mình vì một dân tộc khác?

Rõ ràng việc cấm đoán này là hoàn toàn không hợp luật của nước Việt Nam.

Như vậy thì căn cứ vào gì mà chính quyền địa phương này cấm đoán Tu sĩ Khmer khất thực? Thực tế quyết định này không hề căn cứ vào gì cả mà là được quyết định theo cảm quan (thức là theo sở thích) của một (hay một vài) lãnh đạo nào đó. Và phải thừa nhận rằng đây là một sai lầm lớn của chính quyền Việt Nam.

Về phần Tăng sinh, chính vì không thể chấp nhận được quyết định vô lý và vô luật này nên hơn 200 Tăng sinh quyết định tập trung để yêu cầu chính quyền giải quyết vấn đề.

Thay vì thẳng thắng và khách quan nhìn nhận vấn đề để nhận biết sai lầm của mình từ đó đưa ra phương án giải quyết thỏa đáng nhất, chính quyền địa phương này và cả Cơ quan Thường trực Ủy ban Dân tộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long; Ban Dân tộc, Ban Tôn giáo tỉnh, Giáo hội Phật giáo, Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh này (Theo tạp chí Dân tộc) cùng nhau đổ lỗi cho «Thế lực thù địch» và cho bắt giam điều tra hằng trăm Tăng sinh.

Rõ ràng cách giải quyết vấn đề của chính quyền Việt Nam là hoàn toàn chủ quan và đậm chất tư tưởng của dân tộc thực dân. Tư tưởng của những kẻ thích dùng bạo lực để giải quyết vấn đề. Việc cấm khất thực là một sai lầm và do không chịu thừa nhận sai lầm đó lại tạo ra một sai lầm lớn hơn.

Và để che đậy cho những sai lầm đó, chính quyền Việt Nam đổ lỗi cho «Thế lực thù địch».

Sự kiện tháng 2 năm 2007 không phải là sự kiện duy nhất mà chính quyền Việt Nam hành xử theo thói côn đồ và «Thế lực thù địch». Những đợt trấn áp người Khmer Kampuchea Krom khiếu kiện đất đai, những đợt trấn áp, tra tấn nhữn người Tây Nguyên yêu cầu công bằng, … Dường như thói «lưu manh» và tính «đổ thừa» đã là bản chất của các cấp chính quyền cộng sản Việt Nam.

Như đã nói, thuốc không đúng, bệnh sẽ nặng. Nếu Việt Nam không biết thừa nhận thực tế những sai lầm của mình và nghiêm túc giải quyết vấn đề cũng như thực hiện đúng các luật Việt Nam và quốc tế liên quan đến quyền của người Khmer Kampuchea Krom cũng như các dân tộc bản địa khác mà Việt Nam đã công nhận thì những mâu thuẫn trong xã hội vẫn còn đó. Và một khi những mâu thuẫn nhỏ không được giải quyết thì tất yếu sẽ có một vấn đề lớn hơn phát sinh. Và việc dùng bạo lực không bao giờ giải quyết được vấn đề. Nó chỉ kìm hãm vấn đề và vấn đề vẫn còn đó đợi ngày bộc phát.

Muốn có một xã hội tươi đẹp hơn, không còn những bất công, chính quyền Việt Nam hãy học cách thừa nhận sai lầm của mình, và hãy thôi đừng đổ thừa nữa. 

9 năm trước đây, hằng trăm Tu sĩ Khmer ở Khleang tập trung đòi chính quyền địa phương này giải thích về lệnh cấm Tu sĩ khất thực, 5 tron...

Thời gian vừa qua, chính quyền cộng sản Hà Nội sử dụng cái gọi là «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước» làm công cụ đàn áp những tu sĩ Khmer Krom để tránh bị dư luận thế giới lên án là Việt Nam đàn áp tôn giáo và nhân quyền. 

Mấy ngàn năm nay, người Khmer lấy Phật giáo là tôn giáo chính thức của dân tộc mình. Phật giáo đóng vai trò hết sức quan trong trong đời sống văn hóa, chính trị và xã hội của người Khmer. Trong xã hội người Khmer, tu sĩ nói chung và Lãnh đạo Phật giáo luôn là biểu tượng tin thần cao nhất của dân tộc Khmer. 

Đối với cộng đồng người Khmer ở Kampuchea Krom, trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, mọi hoạt động văn hóa, tôn giáo điều gắn liền với người Khmer ở Vương quốc Kampuchea (sau đó là Cộng hòa Khmer). Tăng sinh Khmer ở Kampuchea Krom, phần lớn, sau khi tốt nghiệp tiểu học đều tiếp tục học Trung học Phật giáo tại trường Trung học Phật giáo Préah Soramarith hoặc chi nhánh của trường này tại Khleang. Đứng đầu cơ quan Phật giáo các tỉnh của người Khmer Kampuchea Krom là một vị Trưởng lão gọi là Préah Mekun, vị này phụ trách quản lý tất Tăng chúng, chùa, và các hoạt động tôn giáo trong phạm vi địa phương của mình và được đức Tăng Vương ở Phnom Penh sắc phong. 

Nói một cách tổng quát, hoạt động văn hóa, tôn giáo của người Khmer ở Kampuchea Krom trước năm 1975 hoàn toàn độc lập với cộng đồng người Việt và chính quyền của người Việt. Kết cấu xã hội, giáo dục, tôn giáo đều được thiết lập theo mô hình của người Khmer tại Kampuchea và có quan hệ gắn bó mật thiết mới người Khmer ở Kampuchea. 

 Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, người Việt cộng sản chính thức thay người Việt phi cộng sản cai trị vùng đất Kampuchea Krom. Chính quyền mới này làm mọi cách để xóa bỏ cấu trúc xã hội, các giá trị văn hóa tôn giáo của người Khmer và cắt đứt mọi quan hệ giữa cộng đồng người Khmer ở Kampuchea Krom và người Khmer ở Kampuchea.

Nhằm phục vụ cho lợi ích của mình, chính quyền cộng sản Việt Nam cho thành lập cái gọi là «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước» với hệ thống tổ chức từ cấp trung ương đến địa phương với ý đồ «mập mờ đánh lận con đen» để người Khmer Kampuchea Krom nhầm tưởng cái hệ thống hội này là hệ thống quản lý tôn giáo mà xã hội người Khmer Kampuchea Krom từng có. 

Trước tiên, cần phải hiểu thật rõ rằng từ sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, xã hội người Khmer Kampuchea Krom, không có hệ thông quản lý tôn giáo, không có chức sắc là Préah Mekun, Préah Anukun với quyền hạn quản lý về lĩnh vực tôn giáo như trước đây. Riêng đối với tổ chức có tên gọi là «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước» chỉ là một «hội» với cơ cấu là một đoàn thể chính trị nằm dưới sự quản lý của «Mặt trân Tổ quốc Việt Nam». 

Về bản chất «hội» là tập hợp một nhóm người có cùng một mục đích hay tính chất chung nào đó, ví dụ như «hội phụ nữ», «hội cựu chiến binh», và «hội sinh viên» , … «Hội» là  tập hợp gồm «nhiều» đối tượng cùng một tính chất, đặc điểm chứ không phải là tập hợp «tất cả» các đối tượng có chung tính chất, đặc điểm. 

Ví dụ, một hội có tên gọi là «Hội Nông dân Việt Nam», hội viên của hội này là những người nông dân ở nước Việt Nam, nhưng không có nghĩa là tất mọi nông dân ở Việt Nam đều là hội viên của hội này. Tương tự, «Hội người chơi cá cảnh» không có nghĩa là ai ai chơi cá cảnh đều là hội viên của hội này. 

Trở lại «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước», hội này được lập nên nhằm tập hợp những sư sãi «yêu nước» là người Khmer ở Việt Nam, điều này không có nghĩa là tất cả chư tăng (chúng tôi không gọi tu sĩ Phât giáo là «sư sãi» vì từ này được sử dụng bởi những người kém hiểu biết và thiếu tôn trong người tu hành) Khmer Kampuchea Krom nào cũng là thành viên của hội này. Đã là hội thì bất kỳ hội nào cũng chỉ có ảnh hưởng đối với hội viên của mình, riêng đối với những người không phải là hội viên của hội thì tất yếu hội đó không thể có những tác động lên cả. 

Bản chất của «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước», hội này là một tổ chức nằm dưới sự quản lý của «Mặt trận Tổ quốc Việt Nam», một tổ chức chính trị không có quyền lực ở Việt Nam. Hơn nữa, «Mặt trận Tổ quốc Việt Nam» là tập hợp của những người Việt, là những người không hiểu biết về giá trị văn hóa của người Khmer và cũng là những con người tầm thường, không có giá trị nếu xét về thứ bậc trong Phật giáo. 

Theo nguyên tắc Phật giáo, giá trị và thức bậc xã hội của một con người (và cả toàn thể chúng sinh) được công nhận dựa vào các «giới» (Sῑla) mà người đó (hay chúng sinh đó) học và làm theo. Nêu lên vấn đề này thì hầu như những người trong lãnh đạo nhà nước Việt Nam, lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và hầu hết người Việt đều không hiểu. Đương nhiên, những giá trị văn hóa, tôn giáo của một dân tộc thì thông thường một dân tộc khác khó hiểu được. Vấn đề này nói nôm na rằng, trong trật tự xã hội của người Khmer, dựa theo giới luật của Phật giáo thì một vị Tỷ Kheo (Bhikkhu) có đẳng cấp cao hơn cả chư thiên (người Việt gọi là tiên – thánh), nhà vua và các đạo sĩ khác. Theo nguyên tắc đó, một cơ quan quản lý tôn giáo của người Khmer là cơ quan tối cao, không thể có cơ quan nào cao hơn nó, và đương nhiên, không thể có một thứ người không có giới hạnh nào có thể ở cấp cao hơn cả. 

Như vậy, rõ ràng cái «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước», dưới sự quản lý của cái «Mặt trân Tổ quốc Việt Nam» là một cái gì đó hết sức tạp nham, không phải là cơ quan tôn giáo của người Khmer Kampuchea Krom. 

Và đã không phải là cơ quan tôn giáo của người Khmer Kampuchea Krom thì tổ chức này không có bất kỳ quyền hạn gì trong mọi hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng của người Khmer. 

Ấy vậy mà trong thời gian vừa qua, chính quyền Việt Nam dám dùng tổ chức này hết sức  láo cá, dám vượt qua thực hạn của của hội làm nhiều việc hết sức xằng bậy như buộc xuất tu nhiều Tỷ kheo Khmer Kampuchea Krom để tạo điều kiện cho chính quyền bắt giam, buộc tu sĩ Phật giáo Khmer Kampuchea phải tham dự các lớp «bồi dưỡng chính trị», «bồi dưỡng kiến thức quốc phòng», buộc nhiều chùa phải treo cờ của chính quyền, buộc tu sĩ phải hát «quốc ca», toàn là những việc trái với giáo luật và hoàn toàn sai với các giá trị văn hóa, truyền thống của người Khmer Kampuchea Krom. 

Việc buộc xuất tu đối với một vị Tỷ kheo chỉ được thực hiện khi vị đó vi phạm «Pārājika» tức một trong bốn hành vi: giết người, trộm cắp vật gì có giá trị từ năm māsāka trở lên, hành dâm, và nói dối về năng lực tu học bản thân. Và việc buộc xuất tu này chỉ được thực hiện khi đã điều tra rõ ràng và nhận thấy rằng có đầy đủ chứng cứ buộc tội và có quyết định của «Tăng chúng», tức là từ bốn vị tu sĩ trở lên. Bốn vị tu sĩ này nhất định phải là tu sĩ cùng cộng trú với vị Tỷ kheo trên, hoặc một vị trưởng lão là Préah Mekun. 

Trở lại cộng đồng người Khmer Kampuchea Krom, như đã đề cập ở trên, sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, tất cả hệ thống quản lý tôn giáo của người Khmer ở Kampuchea Krom bị chính quyền cộng sản Hà Nội xóa bỏ hoàn toàn, thế nên, Phật giáo Khmer Kampuchea Krom không có bất kỳ vị Préah Mekun nào cả. Và, lãnh đạo cái «Hội đoàn kết sư sãi yêu nước» kia chỉ là lãnh đạo của hội, họ không có quyền đối với tu sĩ nào không cùng cộng trú với họ. 

Cái quyền lớn nhất mà cái «hội» này có được là «truật xuất» hội viên đối với những ai vi phạm điều lệ của hội, còn việc buộc xuất tu đối với tỷ kheo là việc của tôn giáo, thế nên cái tổ chức không phải là cơ quan tôn giáo kia không có quyền đề cập đến. 

Cũng xin nhắc lại rằng, theo giáo luật Phật giáo, việc buộc một tỷ kheo xuất tu mà không có chứng cứ rõ ràng là một trọng tội. Thiết nghĩ các vị lãnh đạo cái «Hội đoàn kết sư sãi yêu nước» gì đó, là những người lớn tuổi, có nhiều năm tu học, có sự hiểu biết nhất định về giới luật, các vị phải hiểu rõ địa vị của mình và những việc mà mình có quyền làm cũng như những việc mà bản thân không có quyền làm, để tránh những phải chịu những ác báu trong tương lại. 

Riêng đối với chính quyền cộng sản Việt Nam, hãy thôi cái trò mèo mập mờ đánh lận con đen. Hãy thôi dùng cái tổ chức không phải ngô cũng chẳng phải khoai là «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước» làm công cụ bắt bớ Tu sĩ Khmer Kampuchea Krom. Một khi chính quyền muốn đàn áp hay bắt bớ một tu sĩ nào đó, hãy dùng lực lượng chính quy, tinh nhuệ của mình là công an, và hành xử theo pháp luật mà quý ngài đã quy định. Hãy can cảm dùng luật (rừng) để bắt bớ những người Khmer Kampuchea Krom nào ngăn cản chính sách của mình, và can đảm chấp nhận những phản ứng của cộng đồng thế giới. Thôi, đừng làm trò hèn hạ hòng lừa dư luận thế giới rằng chính quyền Việt Nam vô can trong các vụ bắt bớ tu sĩ Khmer Kampuchea Krom trong thời gian vừa qua bởi vì ai ai cũng biết rằng, ở cái quốc gia độc tài như Việt Nam, cái gì nhà cầm quyền không muốn, sẽ không bao giờ có thể diễn ra. 

Thời gian vừa qua, chính quyền cộng sản Hà Nội sử dụng cái gọi là «Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước» làm công cụ đàn áp những tu sĩ Khmer Krom...